พิพิธภัณฑ์บ้านดำ
บ้านดำของอาจารย์ถวัลย์ ดัชนี หรือที่คนในท้องถิ่นเรียกกันว่า บ้านดำนางแล เป็นบ้านส่วนบุคคล ตัวบ้านจะมีทั้งหมด 32 หลัง ในพื้นที่ 39 ไร่ ซึ่งได้ทำการสร้างมาเรื่อยๆ ตั้งแต่ปีพ.ศ.2518 จนถึงปัจจุบันซึ่งอาจารย์ถวัลย์ ดัชนีเป็นผู้คิดและออกแบบเองว่าจะสร้างแบบไหน ทำให้เป็นเอกลักษณ์ โดยการทาบ้านทั้หมดเป็นสีดำ ประดับตกแต่งด้วยไม้แกะสลัก เขาควายและหนังสัตว์ต่างๆด้วยความที่ยังไม่ได้เปิดให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยว แต่ยังเป็นบ้านส่วนบุคคลอยู่ ดังนั้นบุคคลทั่วไปสามารถเข้าเยี่ยมชมได้ แต่ไม่สามารถเข้าชมภายในบ้านบางหลังได้  เนื่องจากยังมีผู้พักอาศัยอยู่ ถ้าเกิดมีหนังสือขอเข้ามาเยี่ยมชม ก็จะมีผลไม้ต้อนรับรับแขก ตามประเพณีของชาวล้านนา ด้วยความที่บ้านถูกทาด้วยสีดำจึงมักถูกนำไปเปรียบเทียบกับวัดร่องขุ่นของ อาจารย์เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ซึ่งทำเป็นสีขาวทั้งหมดว่า ” เฉลิมสร้าง สวรรค์ ถวัลย์สร้าง นรก ” แต่ก็เป็นเพียงแค่เรื่องเปรียบเทียบเท่านั้น เพราะการทาบ้านเป็นสีดำนี้ไม่ได้ต้องการให้ออกแนวเป็นเหมือนนรกอย่างที่คนอื่นเข้าใจแต่อย่างใด